Research voor Beleid

Onderwijs in krimpgebieden financieel probleem

1-11-2011

In opdracht van het ministerie van OCW heeft Panteia een onderzoek uitgevoerd naar de financiële gevolgen van afnemende leerlingenaantallen in het primair en voortgezet onderwijs. Hierbij is nader ingegaan op de financiële gevolgen van een afnemend aantal leerlingen en op de mogelijkheden die het bestuur ziet om een passend beleid uit te zetten om deze gevolgen het hoofd te bieden.

Het Ministerie van OCW heeft wel redelijk zicht op de ontwikkeling van leerlingaantallen en het hiervoor noodzakelijke macrobudget, maar heeft nog weinig inzicht in de werkelijk gerealiseerde en te verwachten kosten die het functioneren onder omstandigheden van teruglopende leerlingenaantallen met zich meebrengt. Panteia bestudeerde dit vraagstuk via een macroanalyse onder alle schoolbesturen en via casestudies onder schoolbesturen die de afgelopen jaren te maken hebben gehad met een dalend aantal leerlingen. Hierbij is nader ingegaan op de financiële gevolgen van een afnemend aantal leerlingen en op de mogelijkheden die het bestuur ziet om een passend beleid uit te zetten om deze gevolgen het hoofd te bieden.

Conclusie PO
Uit de macroanalyse op basis van gegevens uit de periode 2006-2009 blijkt dat na krimp de kosten per leerling sterker toenemen dan de lumpsum per leerling. In de helft van de casussen is men erin geslaagd zijn om de uitgaven in overeenstemming te brengen met de ontwikkeling van de lumpsum inkomsten. Er zijn geen verschillen tussen besturen die gevestigd zijn in een krimpregio en besturen die gevestigd zijn in een stabiele regio. Uit de casestudies blijkt dat de tijd die nodig is om het kostenniveau naar beneden bij te stellen sterk afhankelijk is van het sturend vermogen van het bestuur en van de kwaliteit van de financiële functie.
Voor het rapport over krimp in het PO: klik hier

Conclusie VO
Uit de macroanalyse blijkt dat krimpbesturen iets meer uitgeven dan er binnenkomt. Uit de casestudies komt naar voren dat dit voor financieel gezonde besturen - gegeven de omvang van de reserves - geen direct probleem is gedurende een korte periode. Het is op basis van het rapport niet met zekerheid te zeggen hoe lang het duurt voor de kosten en baten weer in balans zijn voor de krimpbesturen. Van groot belang hierbij is dat zij tijdig anticiperen op dalende leerlingen: alleen dán zijn tijdig de goede maatregelen in personele én materiële sfeer te nemen om financieel evenwicht te bewaren.
Voor het rapport over krimp in het VO: klik hier

Klik hier voor het nieuwsarchief