19-2-2010
Een betere match tussen klanten en re-integratieinstrumenten kan de effectiviteit van re-integratie verbeteren. Een manier om die aansluiting te bevorderen is door klanten zelf te laten (mee)beslissen over hun eigen re-integratietraject. Dit leidt niet alleen tot meer gemotiveerde klanten, maar kan ook resulteren in maatwerk en beter passende trajecten. De toepassing van zelfsturing bij re-integratie heeft binnen gemeenten en UWV Werkbedrijf de laatste jaren daarom aan belang gewonnen.
Om meer zicht te krijgen op hoe publieke uitvoerders van de Wet Werk en Bijstand (WWB) en de Werkloosheidswet (WW) het zelfsturend vermogen van klanten aanspreken en wat de ervaring hiermee zijn, zijn voor dit onderzoek vijf gemeenten en vijf locaties van UWV Werkbedrijf als onderzoekscase geselecteerd. Op elke locatie zijn gesprekken bijgewoond tussen professionals en klanten. Aansluitend is telkens met beide partijen gesproken. Binnen gemeenten is tevens een interview op beleidsmatig niveau uitgevoerd.
Het onderzoek laat zien dat zelfsturing in de praktijk verschillende verschijningsvormen kent. De rolverdeling tussen klant en professional kan hierbij variëren. Op grond van de casestudies zijn drie ideaaltypische varianten aan te wijzen op het continuüm van verantwoordelijkheidsverdeling tussen klant en professional. Het gaat hierbij om de klant als regievoerder, de klant als coproducent en de klant als toetser.
De klant als regievoerder bepaalt binnen door de gemeente of UWV Werkbedrijf gestelde grenzen hoe de route naar werk eruitziet. De professional heeft daarbij een toetsende, sturende en coachende rol. Het persoonlijk re-integratiebudget (PRB), waarbij de klant een geldbedrag krijgt om zelf re-integratie in te kopen, is hiervan een voorbeeld. Ook de behandeling van zelfredzame klanten bij UWV Werkbedrijf valt hieronder. In beide gevallen heeft de klant de leiding binnen vooraf gestelde voorwaarden.
Ook is in de praktijk soms sprake van een gedeelde verantwoordelijkheid van klant en professional. Bij de variant van de klant als coproducent is de route naar werk een gedeelde verantwoordelijkheid. Voor deze variant komen met name klanten in aanmerking voor wie volledige zelfsturing net een brug te ver is, bijvoorbeeld omdat de motivatie volstaat, maar de plannen niet realistisch genoeg zijn, of omdat het plan haalbaar is, maar de klant een extra duwtje nodig heeft.
Binnen de variant van de klant als toetser ligt de regie bij de professional. Deze neemt het initiatief en bepaalt in beginsel hoe de re-integratie wordt vormgegeven. De klant toetst de voorstellen vervolgens aan zijn wensen en verwachtingen. Deze variant past bij klanten die niet direct het voortouw kunnen of willen nemen.
Lees hier het eindrapport.
Klik hier voor het nieuwsarchief