Problematische schulden bij 1 op de 10 huishoudens

Bijna 1 op de 10 huishoudens had vorig jaar voor kortere of langere tijd te maken met problematische schulden. Bij nog eens een kwart miljoen huishoudens is er sprake van een risico op problematische schulden. Dit blijkt uit een onderzoek dat Research voor Beleid samen met EIM, Stratus en IPM heeft uitgevoerd. Het onderzoek brengt de aard en omvang van problematische schulden in beeld.

Aard en omvang van problematische schulden

Het terugdringen van het aantal huishoudens met schulden vormt een van de speerpunten van het kabinet. Het beleid is er ondermeer op gericht consumenten bewuster te maken van de risico's van het lenen van geld, het aanvragen van een lening moeilijker te maken en de schuldhulpverlening effectiever te organiseren. Een goed beeld van het aantal huishoudens met schulden was er echter nog niet. Dat is wel van belang om te zien of het beleid op termijn leidt tot een daling van het aantal huishoudens met schulden. Het ministerie van SZW heeft Research voor Beleid daarom gevraagd een omvangrijk onderzoek te doen naar schulden.

Het onderzoek bestond uit twee delen en werd uitgevoerd in samenwerking met drie andere werkmaatschappijen van Panteia: EIM, Stratus en IPM. Het onderzoek brengt niet alleen het aantal huishoudens met problematische schulden in kaart, maar ook het aantal huishoudens met een risico daarop. Vanuit preventieoverwegingen is informatie over huishoudens met een risico op problematische schulden net zo belangrijk als informatie over huishoudens die in een problematische schuldsituatie verkeren. Naast het onderscheid in het meer of minder risicovol zijn van de schuldsituatie, is het in onderzoek ook onderscheid gemaakt tussen huishoudens die geen professionele schuldhulpverlening zoeken en huishoudens die wel gebruik maken van schuldhulpverlening. Op deze manier is de omvang van vier groepen in kaart gebracht:

• Huishoudens die geen risico lopen op problematische schulden: circa 87 procent
• Huishoudens die een risico lopen op problematische schulden: circa 4 procent
• Huishoudens die problematische schulden hebben, maar niet deelnemen aan een wettelijk schuldhulpverleningstraject (WSNP) of een minnelijk schuldhulpverleningstraject: circa 8 procent
• Huishoudens die problematische schulden hebben en deelnemen aan een wettelijk schuldhulpverleningstraject (WSNP) of een minnelijk schuldhulpverleningstraject: circa 2 procent

Uit het onderzoek komen vier clusters van oorzaken voor schuldsituaties naar voren. Gebrekkig financieel beheer is de belangrijkste oorzaak voor het ontstaan van schuldsituaties, zowel bij huishoudens met problematische schulden als bij huishoudens met een risico daarop. Na gebrekkig
financieel beheer is een terugval in het inkomen een belangrijke aanleiding of katalysator voor het ontstaan van een schuldsituatie. Als derde cluster veroorzaakt een (te) hoge levensstandaard financiële problemen. Tot slot zijn er overige oorzaken of aanleidingen voor een schuldsituatie. Zo zijn er huishoudens waarbij overkreditering een schuldsituatie (mede) veroorzaakte. Ook verslaving leidt in een aantal gevallen tot problematische schulden. In een enkel geval komt het voor dat een particuliere schuldhulpverlener of bewindvoerder er niet in slaagt een zaak correct af te handelen, wat de schuldsituatie voor een schuldenaar kan verergeren.

Contactpersonen: 
Lennart de Ruig
Research voor Beleid
079 322 2672

Paul Vroonhof   
EIM
079 322 2291

Klik hier voor meer projectinformatie en het onderzoeksrapport